EVDS Analiz Skill

GENEL BAKIŞ

Bu skill, TCMB EVDS API'si üzerinden Türkiye ekonomik verilerine erişim sağlar. Kullanıcı seri kodlarını bilmese bile akıllı keşif ile ihtiyacı olan verilere ulaşır.

TEMEL İLKELER

•API Key her seferinde kullanıcıdan alınır - Güvenlik için saklanmaz
•Türkçe arayüz - Tüm çıktılar Türkçe
•Kullanıcı yönlendirmeli - Analiz derinliği kullanıcı tercihine göre
•Tarih aralığı kullanıcıdan alınır - Varsayılan yok, her zaman sor

API ERİŞİM FORMATI (KRİTİK - 5 Nisan 2024 Güncellemesi)

ÖNEMLİ: EVDS API'si 5 Nisan 2024'ten itibaren yeni format kullanıyor.

Doğru Format (URL Path + Header Key)

python

import requests

API_KEY = "kullanici_api_key"
headers = {'key': API_KEY}

# URL formatı: parametreler & ile ayrılmış, URL path içinde
url = "https://evds2.tcmb.gov.tr/service/evds/series=TP.DK.USD.A&startDate=01-01-2024&endDate=31-12-2024&type=json"

response = requests.get(url, headers=headers, timeout=60)
data = response.json()

Yanlış Format (Artık Çalışmıyor)

python

# ❌ Query string ile parametre geçme ÇALIŞMAZ
url = "https://evds2.tcmb.gov.tr/service/evds"
params = {'series': 'TP.DK.USD.A', 'startDate': '01-01-2024', ...}
requests.get(url, params=params)  # 404 verir!

# ❌ URL'de key parametre olarak ÇALIŞMAZ
url = "...&key=API_KEY"  # 403/404 verir!

Çoklu Seri Çekme

python

# Seriler tire (-) ile ayrılır
url = "https://evds2.tcmb.gov.tr/service/evds/series=TP.DK.USD.A-TP.DK.EUR.A&startDate=01-01-2024&endDate=31-12-2024&type=json"

Metadata Endpoint'leri (Seri Keşfi İçin)

python

# Kategorileri listele
url = "https://evds2.tcmb.gov.tr/service/evds/categories/type=json"

# Veri gruplarını listele
url = "https://evds2.tcmb.gov.tr/service/evds/datagroups/mode=0&type=json"

# Bir gruptaki serileri listele
url = "https://evds2.tcmb.gov.tr/service/evds/serieList/type=json&code=bie_tukfiy4"

RENK PALETI (orhon-viz uyumlu)

python

COLORS = {
    'primary': '#2C3E50',
    'secondary': '#34495E',
    'accent1': '#E74C3C',
    'accent2': '#3498DB',
    'accent3': '#F39C12',
    'accent4': '#16A085',
    'accent5': '#9B59B6',
    'accent6': '#27AE60',
    'background': '#FFFFFF',
    'grid': '#ECF0F1',
    'text': '#2C3E50',
    'text_secondary': '#95A5A6'
}

PALETTE = ['#2C3E50', '#E74C3C', '#3498DB', '#F39C12', '#16A085', '#9B59B6', '#27AE60']

SIK KULLANILAN SERİLER VE TARİH FORMATLARI

TÜFE (Enflasyon) - Aylık

Seri Kodu	Açıklama	Tarih Formatı	Birim
`TP.FG.J0`	TÜFE Genel Endeks (2003=100)	`2024-1` (yıl-ay)	Endeks
`TP.FG.J01`	Gıda ve Alkolsüz İçecekler	`2024-1`	Endeks

Not: TÜFE verisinden yıllık değişim hesaplamak için 12 ay önceki değerle karşılaştır:

python

df['yillik_degisim'] = df['endeks'].pct_change(12) * 100

Döviz Kurları - Günlük

Seri Kodu	Açıklama	Tarih Formatı	Birim
`TP.DK.USD.A`	USD Döviz Alış	`01-01-2024` (gg-aa-yyyy)	TL
`TP.DK.EUR.A`	EUR Döviz Alış	`01-01-2024`	TL
`TP.DK.GBP.A`	GBP Döviz Alış	`01-01-2024`	TL

YP Mevduat - Haftalık

Seri Kodu	Açıklama	Tarih Formatı	Birim
`TP.YPMEVD.M01`	Toplam YP Mevduatlar	`07-01-2024` (gg-aa-yyyy)	Bin TL
`TP.YPMEVD.M03`	Bankalardaki Toplam YP Mevduat	`07-01-2024`	Bin TL
`TP.YPMEVD.M05`	Yurtiçi Yerleşikler YP Mevduat	`07-01-2024`	Bin TL
`TP.HPBITABLO4.1`	Toplam YP Mevduat (Milyon USD)	`07-01-2024`	Milyon USD

DTH (Döviz Tevdiat Hesapları) - Haftalık

Seri Kodu	Açıklama	Tarih Formatı	Birim
`TP.TLDTHVADE.KB6`	TL Mevduat Toplam	`07-01-2024`	Bin TL
`TP.TLDTHVADE.KB12`	DTH Toplam	`07-01-2024`	Bin TL
`TP.TLDTHVADE.KB18`	Toplam Mevduat	`07-01-2024`	Bin TL

KKM (Kur Korumalı Mevduat) - Aylık

Seri Kodu	Açıklama	Birim
`TP.KKM.K1`	DDKKM Toplam	Milyar USD Karşılığı
`TP.KKM.K4`	TL KKM Toplam	Milyar TL

TARİH FORMATI PARSE ETMENİN DOĞRU YOLU

python

import pandas as pd

def parse_evds_tarih(df):
    """EVDS tarih formatını otomatik algıla ve parse et."""
    tarih_col = df['Tarih'].iloc[0]
    
    if '-' in str(tarih_col):
        parcalar = str(tarih_col).split('-')
        if len(parcalar[0]) == 4:
            # Aylık format: 2024-1 veya 2024-12
            df['Tarih'] = pd.to_datetime(df['Tarih'], format='%Y-%m')
        else:
            # Günlük/Haftalık format: 07-01-2024
            df['Tarih'] = pd.to_datetime(df['Tarih'], format='%d-%m-%Y')
    
    return df.set_index('Tarih').sort_index()

FREKANS DÖNÜŞÜMÜ

Farklı frekanstaki verileri karşılaştırmak için aynı frekansa dönüştür:

python

# Haftalık → Aylık (ortalama)
aylik = haftalik_df.resample('MS').mean()  # MS = Month Start

# Günlük → Aylık (ortalama)
aylik = gunluk_df.resample('MS').mean()

# Aylık veride ay başı indeksi için
aylik_df.index = aylik_df.index.to_period('M').to_timestamp()

VERİ GRUPLARI (Seri Keşfi İçin)

Grup Kodu	Açıklama	Frekans
`bie_tukfiy4`	TÜFE (2003=100)	Aylık
`bie_dkdovytl`	Döviz Kurları	Günlük
`bie_ypmevd`	YP Mevduatlar (Arşiv)	Haftalık
`bie_hpbitablo4`	YP Mevduat (Milyon USD)	Haftalık
`bie_TLDTHVADE`	TL ve DTH Vadelerine Göre	Haftalık
`bie_kkm`	Kur Korumalı Mevduat	Aylık
`bie_polfaiz`	TCMB Politika Faizi	Günlük
`bie_mevfaiz`	Mevduat Faiz Oranları	Haftalık

İŞ AKIŞI

Adım 1: API Anahtarı Al

code

"EVDS API anahtarınızı girin. 
(Anahtarınız yoksa: evds2.tcmb.gov.tr → Üye Ol → Profil → API Anahtarı)"

Adım 2: Kullanıcı İhtiyacını Anla

•Kullanıcı seri kodu biliyorsa → Doğrudan çek
•Bilmiyorsa → Akıllı keşif başlat (yukarıdaki tablolara bak)

Adım 3: Tarih Aralığı Al

code

"Hangi tarih aralığını çekelim? (Örn: 01-01-2020 ile 31-12-2024 arası)"

Adım 4: Veri Çek ve Otomatik Analiz

python

def evds_cek(seri, baslangic, bitis, api_key):
    headers = {'key': api_key}
    url = f"https://evds2.tcmb.gov.tr/service/evds/series={seri}&startDate={baslangic}&endDate={bitis}&type=json"
    r = requests.get(url, headers=headers, timeout=60)
    
    if r.status_code != 200:
        raise Exception(f"API Hatası: {r.status_code}")
    
    return r.json()

Adım 5: Görselleştir

•Plotly ile interaktif HTML oluştur
•Çoklu seri varsa otomatik korelasyon matrisi sun

Adım 6: İleri Analiz Öner

code

"Başka analiz ister misiniz?
• Regresyon analizi (OLS)
• Zaman serisi modeli (ARIMA)
• VAR modeli (çoklu seri için)
• Mevsimsellik analizi
• Granger nedensellik testi"

Adım 7: CSV İndir Seçeneği Sun

Her analizden sonra ham veriyi CSV olarak sunma seçeneği ver.

HAZIR ANALİZ ŞABLONLARI

Şablon	Seriler	Varsayılan Analiz
Enflasyon	`TP.FG.J0`	Yıllık değişim hesapla, trend
Döviz Kuru	`TP.DK.USD.A`, `TP.DK.EUR.A`	Günlük/aylık trend, volatilite
Faiz-Enflasyon	Politika faizi, TÜFE	Korelasyon, reel faiz hesabı
Dolarizasyon	`TP.FG.J0`, `TP.YPMEVD.M01`	Korelasyon, yıllık karşılaştırma
KKM Analizi	`TP.KKM.K1`, `TP.KKM.K4`	Trend, toplam hacim

ÇIKTI FORMATLARI

1. Tanımlayıcı İstatistikler (Her zaman)

code

📊 TÜFE (Yıllık % Değişim) - Özet
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Dönem: Ocak 2022 - Aralık 2024
Gözlem: 36
Ortalama: 61.8%
Std. Sapma: 13.2%
Min: 38.2% (Haziran 2023)
Max: 85.5% (Ekim 2022)
Son Değer: 44.4%
Trend: ↘ Düşüş eğiliminde

2. İnteraktif HTML Grafik

•Plotly ile oluştur
•Hover ile değer göster
•Zoom/pan destekle
•orhon-viz renk paleti

3. CSV Dosyası (İsteğe bağlı)

Ham veri + hesaplanan değişkenler

HATA YÖNETİMİ

Hata	Sebep	Çözüm
403 Forbidden	API key header'da değil	`headers = {'key': API_KEY}` kullan
404 Not Found	URL formatı yanlış	URL path formatı kullan, query string değil
Boş veri	Tarih aralığı uygun değil	Seri aktif mi, tarih formatı doğru mu kontrol et
Tarih parse hatası	Farklı frekans formatları	`parse_evds_tarih()` fonksiyonunu kullan

KRİTİK NOKTALAR

•API key MUTLAKA header'da gönderilmeli - headers = {'key': API_KEY}
•URL formatı: series=X&startDate=gg-aa-yyyy&endDate=gg-aa-yyyy&type=json
•Tarih formatı girdide: gg-aa-yyyy (örn: 01-01-2024)
•Tarih formatı çıktıda: Seriye göre değişir (aylık: 2024-1, günlük: 01-01-2024)
•Çoklu seri: Tire (-) ile ayır (örn: TP.DK.USD.A-TP.DK.EUR.A)
•Birim dönüşümü: YP Mevduat Bin TL cinsinden gelir, Milyar TL için /1e9 yap
•Frekans eşleştirme: Farklı frekanstaki verileri .resample('MS').mean() ile aylığa çevir